Overwatch 2 và hệ thống Perks: sức mạnh hero được mở khóa ngay trong trận đấu

Phút thứ năm của một trận đấu Overwatch 2 trên bản đồ escort. Payload còn cách đích hơn hai phần ba quãng đường, một hero bên phía tấn công đã chạm cấp độ 2 trong trận và mở khóa Major Perk đầu tiên. Đối thủ cùng vai trò bên phía phòng ngự vẫn ở cấp độ 1, trong tay chỉ có một Minor Perk. Từ giây phút đó, mọi pha giao tranh diễn ra trên một mặt bằng sức mạnh không cân, và nguyên nhân không nằm ở kỹ năng.

Hệ thống Perks của Overwatch 2 vận hành theo đúng logic đó. Mỗi hero có hai bậc nâng cấp: Minor Perk mở ở cấp độ 1, Major Perk mở ở cấp độ 2, cả hai đều kiếm bằng điểm kinh nghiệm tích lũy ngay trong trận. Nguồn XP gồm chơi mục tiêu, hạ gục và hỗ trợ, hồi máu và cứu đồng đội. Loại tiền tệ mới này chảy về phía những người có mặt trong các pha giao tranh tập thể, và nó quy đổi trực tiếp thành sức mạnh.

Trước khi hệ thống này xuất hiện, tôi theo dõi Overwatch 2 bằng một bảng ghi chú gọn: chỉ số nền của hero, độ dài trung bình mỗi pha giao tranh, tỷ lệ thắng theo bản đồ. Bảng đó giờ thiếu mất một cột. Trạng thái không bao giờ đứng yên, chỉ có người quan sát thay đổi góc nhìn.

Nhịp độ mùa giải và lý do Blizzard đổi hướng

Trong gần một thập kỷ, Blizzard cân bằng Overwatch bằng cách chỉnh trực tiếp chỉ số nền: tăng sát thương, giảm hồi chiêu, viết lại cơ chế. Những thay đổi đó có ba đặc tính quan trọng. Chúng công khai. Chúng áp dụng đồng đều cho mọi người chơi. Và chúng tồn tại nguyên vẹn từ giây đầu đến giây cuối của trận đấu.

Hệ thống Perks phá vỡ cả ba đặc tính ấy. Nó không sửa bộ kỹ năng gốc mà thêm một lớp tiến trình chạy song song bên trong mỗi trận. Đây là bước chuyển trong triết lý thiết kế: từ cân bằng hero sang củng cố bản sắc hero. Mỗi hero nhận một bộ nâng cấp riêng thay vì những con số cộng trừ chung chung.

Một nhóm Perk đáng chú ý là nhóm hồi tố, tức những Perk trả lại kỹ năng từng bị gỡ khi Overwatch chuyển sang Overwatch 2. Self-Repair của Bastion và Barrier của Orisa nằm trong nhóm này. Với Orisa, việc lấy lại barrier thay đổi bản sắc vai trò: cô từ một tank lao vào cận chiến trở thành dạng tank chắn tầm trung. Với Bastion, khả năng tự hồi phục giữa trận mở ra những mô hình duy trì sức bền khó đoán.

Cơ chế đổi hero cũng có một chi tiết nhỏ. Đổi hero đưa người chơi về cấp độ 1, nhưng lần mở khóa Perk kế tiếp diễn ra nhanh hơn. Blizzard cũng xác nhận các hero mới sẽ được bổ sung Perk, với nhịp cập nhật mỗi mùa xen kẽ.

Core: một bản patch thu nhỏ nằm trong lòng trận đấu

Perks biến sức mạnh hero từ một hằng số thành một biến số phụ thuộc vào dòng chảy trận đấu. Mọi khung phân tích giả định sức mạnh hero cố định trong một trận đấu đều mất hiệu lực.

Hệ quả đầu tiên là hiệu ứng tuyết lăn. Đội thắng pha giao tranh đầu tiên tích lũy XP nhanh hơn, mở Perk sớm hơn, và dùng lợi thế đó để thắng pha tiếp theo. Vòng lặp này không mới trong esports, nhưng điểm khác biệt nằm ở chỗ lợi thế được ghi bằng một loại tiền tệ đo đếm được và có mốc thời gian rõ ràng.

Hệ quả thứ hai liên quan đến phân bổ XP. Flanker không được trả công. Tracer, Genji hay bất kỳ hero nào sống bằng việc tách lẻ để tạo đột biến đều không nhận XP từ hồi máu hay cứu đồng đội. Cấu trúc này thưởng cho lối chơi đứng trong đội hình, và vô tình đẩy nhóm hero ám sát xuống dưới trong thang ưu tiên. Dữ liệu kể câu chuyện mà truyền thông không đủ kiên nhẫn để nghe.

Hệ quả thứ ba tinh tế hơn: cơ chế đổi hero mở ra một trường phái chiến thuật mới. Nếu đội đối phương đang trên đà mở Major Perk, việc đổi hero để chặn tiến trình của họ trở thành một nước đi hợp lý. Đổi đi rồi đổi lại giúp đội của bạn mở khóa nhanh hơn ở lần thứ hai. Chiến thuật này chưa có tên chính thức, nhưng về mặt logic nó giống hệt cách các đội thể thao truyền thống phạm lỗi chiến thuật để phá nhịp tấn công của đối thủ.

Hệ quả thứ tư thuộc về cấu trúc đội hình. Khi đổi hero trở thành một kỹ năng có giá trị, cầu thủ đa năng được định giá cao hơn. Một tuyển thủ chơi thành thạo ba hero trong cùng vai trò mang lại cho đội nhiều lựa chọn chiến thuật hơn một chuyên gia một hero. Đây là biến số nhỏ nhưng có thể ảnh hưởng đến cách các tổ chức xây dựng đội hình trong hai đến ba mùa giải tới.

Hệ quả thứ năm là độ phức tạp khi theo dõi. Overwatch vốn đã khó tường thuật vì lượng thông tin trên màn hình. Thêm một lớp tiến trình nội bộ nữa đồng nghĩa bình luận viên phải truyền đạt thêm một biến số, còn khán giả phải theo dõi thêm một thanh trạng thái. Nếu không có thiết kế giao diện rõ ràng cho chế độ thi đấu, đây là điểm trừ trực tiếp cho trải nghiệm xem.

Cuối cùng là vấn đề khóa phiên bản. Các giải đấu LAN thường chốt một phiên bản game trước ngày thi đấu vài tuần để bảo đảm công bằng. Nếu Perks được cập nhật theo nhịp mùa xen kẽ, khoảng cách giữa bản thi đấu và bản live có thể tạo ra tranh cãi về tính toàn vẹn. Đây là rủi ro đã có tiền lệ trong nhiều bộ môn, và nó chưa được giải quyết ở thời điểm này.

Nhìn rộng hơn, Overwatch 2 không đơn độc. Apex Legends từng đưa vào khiên tiến hóa, Fortnite từng dùng hệ thống nâng cấp vũ khí trong trận, Paladins xây dựng cả một hệ thống tải trọng, còn Paragon từng thử nghiệm thẻ bài. Những ví dụ đó cho thấy lớp tiến trình trong trận là hướng thiết kế đã được kiểm chứng ở một mức độ nào đó, nhưng cũng cho thấy mức rủi ro tương ứng: hệ thống nào định hình lại sức mạnh nền thì hệ thống đó phải chịu áp lực cân bằng lớn hơn.

Contrarian: câu hỏi chưa ai trả lời

Câu chuyện truyền thông hiện tại xoay quanh hai chữ đổi mới. Điểm mù nằm ở chỗ khác.

Toàn bộ bài giải thích hệ thống Perks không nói rõ liệu tính năng này có được bật ở chế độ xếp hạng và đấu giải hay chỉ tồn tại ở chế độ chơi nhanh. Đây là chi tiết quyết định tất cả. Nếu Perks chỉ sống ở chế độ casual, mọi phân tích cạnh tranh ở trên trở thành vô nghĩa. Nếu Perks được bật ở đấu chuyên nghiệp, nó là thay đổi cấu trúc lớn nhất kể từ khi Overwatch 2 chuyển sang đội hình 5v5.

Song song đó là vấn đề về nhóm Perk hồi tố. Trả lại một kỹ năng từng bị gỡ vì quá mạnh là hành động phát hành lại nguồn sức mạnh cũ dưới một cái tên mới. Bastion với Self-Repair trong trận hoặc Orisa với Barrier có thể tạo ra những đỉnh sức mạnh tạm thời mà chưa ai kịp đo. Lịch sử của Overwatch cho thấy những kỹ năng bị gỡ thường bị gỡ vì lý do rõ ràng, và việc đưa chúng trở lại theo từng bậc nâng cấp sẽ khiến công tác cân bằng phức tạp hơn nhiều so với một lần buff chỉ số.

Vấn đề thứ ba là chất lượng dữ liệu. Ở thời điểm hiện tại, không tồn tại tỷ lệ thắng, tỷ lệ chọn hay tỷ lệ cấm cho từng Perk. Bất kỳ bảng xếp hạng Perk nào đang lan truyền trên mạng đều là giả thuyết chưa được kiểm chứng. Thành công trên sân cỏ được ghi bằng bàn thắng, nhưng chi phí của nó được ghi bằng những con số khác, và những con số đó cần thời gian để xuất hiện.

Vấn đề cuối cùng liên quan đến tiền. Nếu Perk gắn với vật phẩm mở khóa, với vé mùa, hoặc với bất kỳ hình thức trả phí nào, cảm nhận về lợi thế trả tiền sẽ xuất hiện. Với một tựa game đang phải xây lại niềm tin của cộng đồng sau nhiều năm biến động, đây là rủi ro danh tiếng đắt hơn nhiều so với lợi ích doanh thu ngắn hạn.

Takeaway

Điều đáng theo dõi trong vài tuần tới không nằm ở danh sách Perk, mà ở bốn tín hiệu: chính sách chế độ thi đấu của Blizzard, các bảng xếp hạng Perk do cộng đồng tự dựng, bằng chứng về chiến thuật đổi hero để chặn tiến trình, và số liệu người chơi hoạt động hằng ngày.

Với một hệ thống chưa có dữ liệu cân bằng, xác suất để một vài Perk bị vô hiệu hóa giữa mùa là khá cao. Câu hỏi dành cho người hâm mộ không phải là Perk nào mạnh nhất, mà là các đội tuyển sẽ chuẩn bị cho một trận đấu có quá nhiều biến số đến mức nào.