Coe ca ngợi nỗ lực chống doping của Kenya trước thềm Giải vô địch thế giới 2029 tại Nairobi

Trong một tuyên bố được đưa ra tại Nairobi, Chủ tịch Liên đoàn Điền kinh Thế giới (World Athletics) Sebastian Coe đã đánh giá rằng cuộc chiến chống doping của Kenya đang có những bước tiến rõ rệt, đồng thời nhấn mạnh tầm quan trọng của việc duy trì áp lực kiểm soát trước khi quốc gia Đông Phi này đăng cai Giải vô địch Điền kinh Thế giới vào năm 2029. Phát biểu của Coe được đưa ra trong chuyến thăm chính thức tới Kenya, nơi ông gặp gỡ các quan chức thể thao, đại diện chính phủ và lãnh đạo của Đơn vị Liêm chính Điền kinh (AIU). Đây là lần đầu tiên một thành phố châu Phi được trao quyền đăng cai sự kiện điền kinh danh giá nhất hành tinh, đánh dấu bước ngoặt lịch sử đối với sự phát triển của môn thể thao này trên lục địa đen. Coe, người từng hai lần giành huy chương vàng Olympic ở nội dung 1.500 mét, đã dành phần lớn sự nghiệp lãnh đạo của mình để thúc đẩy cải cách liêm chính trong điền kinh. Ông cho biết AIU, được thành lập năm 2026, đóng vai trò trung tâm trong nỗ lực thanh lọc môn thể thao này. Theo số liệu được công bố, hơn 140 vận động viên Kenya đã bị xử phạt kể từ khi AIU ra đời, con số phản ánh mức độ nghiêm trọng của vấn đề doping tại quốc gia này trong nhiều năm qua. Tuy nhiên, Coe khẳng định rằng con số này cũng cho thấy hệ thống phát hiện đang hoạt động hiệu quả hơn, với các biện pháp kiểm tra ngày càng chặt chẽ và dựa trên thông tin tình báo. "Chúng tôi đang đạt được tiến bộ, nhưng chúng tôi phải thừa nhận rằng xuất phát điểm của chúng tôi rất xa so với mục tiêu", Coe phát biểu. "Chúng tôi sẽ không bao giờ có một thế giới hoàn hảo, nhưng điều quan trọng là chúng tôi đang đi đúng hướng. AIU đã thay đổi cách tiếp cận của môn thể thao này đối với vấn đề doping, với các biện pháp kiểm tra chuyên sâu hơn, rộng khắp hơn và dựa trên thông tin tình báo nhiều hơn." Coe cũng tiết lộ rằng ông đã thuyết phục chính phủ Kenya tăng cường đầu tư cho các chương trình phòng chống doping. Ông nhấn mạnh rằng việc đăng cai Giải vô địch Thế giới 2029 sẽ tạo ra động lực mạnh mẽ để cải thiện cơ sở hạ tầng kiểm tra và giáo dục vận động viên. "Việc đăng cai sự kiện này không chỉ là vinh dự mà còn là trách nhiệm. Kenya cần chứng minh rằng họ có thể tổ chức một giải đấu sạch và công bằng", ông nói. Kenya từng thất bại trong nỗ lực đăng cai Giải vô địch Thế giới 2026, khi giải đấu được trao cho Tokyo. Tuy nhiên, quốc gia này đã có kinh nghiệm tổ chức các sự kiện quốc tế lớn, bao gồm Giải vô địch U18 Thế giới năm 2026 và Giải vô địch U20 Thế giới năm 2026, cả hai đều được tổ chức tại Nairobi. Những sự kiện này được xem như bước đệm quan trọng để chứng minh năng lực tổ chức và cam kết liêm chính của Kenya. Việc trao quyền đăng cai Giải vô địch Thế giới 2029 cho Nairobi được đánh giá là quyết định mang tính biểu tượng cao, phản ánh chiến lược mở rộng toàn cầu của World Athletics. Đây là lần đầu tiên giải đấu cấp cao nhất của điền kinh thế giới được tổ chức tại châu Phi, mở ra cơ hội để phát triển môn thể thao này tại các quốc gia đang phát triển. Tuy nhiên, quyết định này cũng đặt ra những thách thức không nhỏ về mặt liêm chính, khi Kenya vẫn đang đối mặt với những lo ngại dai dẳng về doping trong lĩnh vực điền kinh đường dài. Kenya từ lâu đã được công nhận là một trong những cường quốc điền kinh vĩ đại nhất thế giới, đặc biệt ở các nội dung chạy đường dài như marathon, 5.000 mét và 3.000 mét vượt chướng ngại vật. Các vận động viên Kenya thường xuyên thống trị các giải đấu quốc tế, với hàng chục huy chương Olympic và vô địch thế giới. Tuy nhiên, thành công thể thao đi kèm với áp lực về thành tích và tài chính, tạo ra môi trường thuận lợi cho các hành vi gian lận. Hệ thống huấn luyện tại các trại tập huấn ở độ cao lớn như Iten, Eldoret và Kaptagat đã sản sinh ra nhiều thế hệ tài năng, nhưng cũng là nơi diễn ra các hoạt động doping bị che đậy. AIU, với tư cách là cơ quan độc lập do World Athletics thành lập, đã triển khai nhiều biện pháp để đối phó với vấn nạn này. Các biện pháp bao gồm kiểm tra đột xuất, lưu trữ mẫu trong 10 năm để phân tích lại, và sử dụng Hộ chiếu Sinh học Vận động viên (ABP) để phát hiện các dấu hiệu bất thường. Coe nhấn mạnh rằng cách tiếp cận dựa trên thông tin tình báo đã giúp AIU phát hiện nhiều trường hợp gian lận mà các phương pháp truyền thống không thể làm được. "Chúng tôi đang câu được nhiều cá hơn, nhưng điều đó cũng có nghĩa là có nhiều cá trong ao hơn", ông ví von. Tuy nhiên, các nhà phê bình cho rằng con số hơn 140 vận động viên bị xử phạt kể từ năm 2026 là một chỉ dấu đáng lo ngại về mức độ phổ biến của doping tại Kenya. Trung bình khoảng 20 trường hợp mỗi năm trong suốt thời gian tồn tại của AIU, con số này đưa Kenya vào nhóm các quốc gia có tỷ lệ doping cao nhất trong điền kinh thế giới. Điều này đặt ra câu hỏi liệu những tuyên bố về "tiến bộ" có thực sự phản ánh sự cải thiện hay chỉ là cách diễn giải lạc quan về một vấn đề nan giải. Coe thừa nhận rằng vẫn còn nhiều việc phải làm. "Chúng tôi sẽ không bao giờ ở trong một thế giới hoàn hảo. Sẽ luôn có những kẻ gian lận. Nhưng điều quan trọng là chúng tôi có hệ thống để phát hiện và trừng phạt họ", ông nói. Ông cũng nhấn mạnh rằng việc đăng cai Giải vô địch Thế giới 2029 là một cơ hội để Kenya chứng minh cam kết của mình với môn thể thao sạch, đồng thời tạo ra một di sản lâu dài về cơ sở hạ tầng và văn hóa liêm chính. Các quan chức Kenya đã hoan nghênh những bình luận của Coe. Bộ trưởng Thể thao Kenya cho biết chính phủ cam kết tăng cường đầu tư vào các chương trình phòng chống doping và hợp tác chặt chẽ với AIU. "Chúng tôi hiểu trách nhiệm của mình với tư cách là quốc gia châu Phi đầu tiên đăng cai giải đấu này. Chúng tôi sẽ làm mọi thứ trong khả năng của mình để đảm bảo một giải đấu thành công và sạch sẽ", ông nói. Tuy nhiên, một số chuyên gia độc lập tỏ ra thận trọng. Họ chỉ ra rằng bài viết không cung cấp dữ liệu chi tiết về xu hướng xử phạt theo từng năm, khiến khó có thể đánh giá liệu tình hình có thực sự được cải thiện. Ngoài ra, việc Coe vừa là người lãnh đạo World Athletics, vừa là kiến trúc sư của AIU, vừa là người đưa ra đánh giá tích cực về hiệu quả của AIU, tạo ra xung đột lợi ích tiềm tàng. Các chuyên gia cũng lưu ý rằng không có tiếng nói độc lập nào từ các vận động viên, quan chức ADAK (Cơ quan Chống doping Kenya) hoặc các nhà nghiên cứu được trích dẫn trong bài viết. Một điểm đáng chú ý khác là sự không nhất quán về thời gian trong phát biểu của Coe. Ông nói rằng mình trở thành chủ tịch "11 năm trước", trong khi bài viết ghi rõ ông giữ chức từ năm 2026. Sự chênh lệch khoảng một năm này cho thấy có thể có vấn đề trong việc trích dẫn hoặc ngày tháng của bài viết chưa được xác minh chính xác. Điều này càng làm dấy lên lo ngại về độ tin cậy của các tuyên bố mềm khác trong bài. Về mặt cấu trúc, việc trao quyền đăng cai Giải vô địch Thế giới 2029 cho Nairobi diễn ra sau thất bại trong nỗ lực đăng cai năm 2026. Sự chuyển biến từ "chưa sẵn sàng" đến "được tín nhiệm" trong vòng một chu kỳ có thể được giải thích bởi mục tiêu chiến lược mở rộng sang châu Phi của World Athletics, kết hợp với năng lực tổ chức đã được chứng minh qua các giải U18 và U20. Tuy nhiên, quyết định này cũng tạo ra một mối liên kết trách nhiệm: sự kiện năm 2029 trở thành thời hạn công khai để Kenya chứng minh sự cải thiện có thể đo lường được trong cơ sở hạ tầng kiểm tra và tuân thủ. Nhìn rộng hơn, bối cảnh điền kinh Kenya được đặc trưng bởi sự thống trị về thành tích nhưng đi kèm với khủng hoảng liêm chính. Các đối thủ truyền thống như Ethiopia cũng đối mặt với áp lực tương tự, nhưng quy mô các vụ xử phạt của Kenya là lớn nhất trong làng điền kinh thế giới. Nền kinh tế đại lý và hợp đồng quốc tế xung quanh các tài năng chạy đường dài Kenya được xem là một trong những nguyên nhân gốc rễ của vấn đề, khi các vận động viên trẻ chịu áp lực tài chính và ít được kiểm tra tại các trại tập huấn xa xôi. Coe đã nhấn mạnh rằng việc đăng cai giải đấu sẽ thúc đẩy tập trung nhiều hơn vào nỗ lực chống doping của Kenya. "Khi bạn tổ chức một sự kiện tầm cỡ này, bạn có trách nhiệm giải trình cao hơn. Điều đó tốt cho môn thể thao", ông nói. Tuy nhiên, một số nhà quan sát lo ngại rằng áp lực trước thềm giải đấu có thể làm tăng nguy cơ doping trong ngắn hạn, khi các vận động viên tìm cách đạt thành tích cao hơn. Về mặt quy định, hệ thống của World Athletics và AIU dựa trên khung pháp lý của WADA. Kenya hiện đang trong quá trình cải thiện tuân thủ, nhưng bài viết không nêu rõ tình trạng tuân thủ hiện tại của ADAK với WADA, một thông tin quan trọng bị thiếu. Việc không đề cập đến việc sử dụng Hộ chiếu Sinh học Vận động viên (ABP) cụ thể tại Kenya cũng là một thiếu sót đáng chú ý, dù đây là công cụ chính để phát hiện các trường hợp doping không qua phân tích mẫu. Phân tích rủi ro cho thấy rủi ro chính không nằm ở khả năng tổ chức mà ở tính liêm chính của thương hiệu. Bất kỳ trường hợp doping nổi bật nào của vận động viên Kenya từ nay đến năm 2029 đều có thể làm suy yếu câu chuyện "đang tiến bộ" mà giải thưởng đăng cai dựa vào. Rủi ro xung đột lợi ích cũng ở mức cao, khi cùng một cơ quan vừa trao quyền đăng cai, vừa sở hữu chương trình cải cách, vừa là tiếng nói chính khẳng định cải cách đang hiệu quả. Về mặt truyền thông, câu chuyện hiện tại là một câu chuyện lạc quan về quản trị, được đưa ra trong giai đoạn tăng tốc trước sự kiện. Tuy nhiên, có sự khác biệt giữa tiêu đề và nội dung: tiêu đề nói "đang cải thiện", trong khi các trích dẫn của Coe lại có những lời rào đón như "chúng tôi đến từ rất xa" và "sẽ không bao giờ có thế giới hoàn hảo". Độc giả chỉ đọc tiêu đề sẽ nhận được thông điệp lạc quan hơn so với những gì nguồn tin thực sự đưa ra. Việc thiếu tiếng nói đối lập càng làm tăng cảm giác đồng thuận giả tạo. Nhìn về tương lai, Giải vô địch Thế giới 2029 tại Nairobi không chỉ là một sự kiện thể thao mà còn là phép thử cho khả năng của Kenya trong việc tổ chức một giải đấu sạch. Thành công hay thất bại của sự kiện này sẽ có tác động sâu rộng đến hình ảnh của điền kinh châu Phi và chiến lược mở rộng toàn cầu của World Athletics. Đối với Kenya, đây là cơ hội để chuyển mình từ một cường quốc thể thao bị ám ảnh bởi doping thành một hình mẫu về cải cách và liêm chính. Nhưng để làm được điều đó, quốc gia này cần nhiều hơn những lời hứa suông; họ cần dữ liệu có thể đo lường, đầu tư bền vững và một cam kết chính trị không lay chuyển. Trong khi đó, cộng đồng điền kinh thế giới sẽ theo dõi sát sao những diễn biến tiếp theo. Nếu các trường hợp doping mới tiếp tục xuất hiện với tần suất cao, câu chuyện "đang cải thiện" sẽ trở nên khó bảo vệ. Ngược lại, nếu Kenya có thể chứng minh sự giảm sút rõ rệt trong số vụ xử phạt hàng năm và tăng cường năng lực kiểm tra, họ có thể viết lại câu chuyện của mình và truyền cảm hứng cho các quốc gia đang phát triển khác. Thời gian sẽ là thước đo cuối cùng cho những tuyên bố đầy lạc quan được đưa ra trong những ngày này.